ADIGE Müzik aletleri
ADIGE Müzik aletleri
Adige kültürünü zenginlestiren farkli konulardaki voredlerin farkliligi sadece melodi ve sözlerden kaynaklanmaz. Ayni zamanda müzik aletlerinin farkliligi açisindan da kisimlara ayrilir:
- Bjemiy
- Kamil
- Sirin
- Siç'epsin
- Psinakheb
- Psinet'arku
- Epepsin
- Pheç'iç'
- Sot'irip'
- Adige Psin
- Nakire.
Bu müzik aletleri günümüze kadar gelmistir. Ancak artik kullanilmayan birçok müzik aleti de bulunmaktadir. Bütün bu müzik aletlerinin ayri ayri hikayeleri vardir.
Adigeler'in çok deger verdigi ve herkesin çok severek dinledigi müzik aletleri Kamileps, Siç'epsin ve Pheç'iç'tir. Adige müzik kültüründe Kamileps'in her zaman için belirgin bir yerinin oldugu herkesçe bilinir. Bu çalgi eskiden dügünlerin en gözde çalgisi idi. Tevçoj Tzigo, "Mefeko Vurisbiy" adli siirinde Kamileps'den söyle söz eder.
Kamileps'ler yarisir
Yirtilircasina çalinir
Ceguak'olar canlanir
Vokalistleri bagirir
Hatiyak'o kizlari oyuna çikarir
Sanirsin ki dügün yeni basliyor.
En eski enstrümantel : Kamil
Kamil Adige müzik aletlerinin basini çeker. Bilimadamlarinin söylediklerine göre, Kamil enstrümantal deger olarak Adigelere toplayicilik döneminden sonra gelen çobanlik döneminin ileri zamanlarinda girmistir. Onlar, Kamil'i icat edip Adigelere kazandiranin çobanlar oldugunu kabul ederler. 0, adini bir bataklik bitkisi olan Kamil'den (Türkçesi saz) aliyor olsa da; sonraki yüzyillarda bu çalginin daha da mükemmellestirilmesi ve uzun süreli kullaniminin mümkün kilinmasi için odundan ve metalden yapilmasi, gümüs gibi degerli madenlerle de süslenmeye baslanmasi gündeme gelmistir. Adigelerin bunca sevdikleri Kamil, ne yazik ki, uzun zamandir kullanilmamaktadir. Bunun nedeni Adigelerin, 19. yüzyilin ikinci yarisindan itibaren Psine'yi kullanmaya baslamalaridir. Günümüzde dügünlerin yegane çalgisi Adige Psinesi ise de, Kamil, Adige dügünlerinin yüzyillar boyunca yükünü tasimis ulusal bir çalgidir.
Siç'epsine
Siç'epsine de Adigeler'in çok deger verdigi bir müzik aletidir. Halkin bu enstrümana çok büyük deger verdigini çok kaliteli siç'epsinelerin üretilmesinden ve çok degerli siç'epsine ustalarinin her zaman yetismis olmasindan anliyoruz.
Pheç'iç' Adige müzik aletlerinin en eskisidir. Adigeler her zaman için Pheç'iç'e büyük deger vermislerdir. 0, dügünlerin nesesine nese katan, müzikten duyulan hazzi doruga çikaran bir enstrümandir. Ancak Pheç'iç'in önemini yalniz bu sözlerle anlatmak yetersiz kalir. Psinavo'nun (Psine sanatçisi) çaldigi müzigin inceliklerine vurgu yaparken müzigin derli toplu, net hale gelmesini saglar. Psine ile çalinan müzik, özellikle dans müzigi Pheç'iç' olmadigi sürece insana pek haz vermez. Yüzyillardir halkin besteledigi dans müziklerinde Pheç'iç'in de sesini duymak mümkündür. Nasil ki ezginin içinden birkaç notayi aldigimizda bestenin bütünlügünü bozmus oluyorsak Pheç'iç'siz Yislamiy, zefak'u, zihalhat ve vic'in bütünlügünü ve estetigini bozmus oluruz. Kheso voredi (dans müzigi) Psine ve Pheç'iç' ile birlikte dinlerken kulak zevkimizi oksayan ve ruhumuzu dinlendiren müzik gençlerin kanini kaynatirken, yasli birini de gençlestirmektedir. Iste Pheç'iç'in gücü ve yetenegi burada ortaya çikar. Baska bir deyisle, müzik kültürünün özünde sarki notalari ile birlikte müzik aletlerinin güzel bir uyumu vardir.
0 yorum yazılmıştır